شواهد وجود پن فلوت در اشعار اوید Ovid، شاعر یونان باستان و در میان تصاویر روی ظروف و مجسمه های سراسر اروپا دیده میشود. برای مثال در یک کولونی رومیان، سازی متشکل از 7 نی که به شیوه دیاتونیک (وابسته به مقیاس کلید هشت آهنگى در هر اکتاو) کوک شده بود و همچنین شواهد مکتوبی از این ساز در چند کتابچه راهنما یافته شده است.

ادامه مطلب...

تاریخچه سازهای هم خانواده سورنا با رجوع به فرهنگ باستانی خاورمیانه و اروپا قابل تعمق است. این سازها معمولا به صورت دوتایی نواخته می شدند، هم اکنون سورنای محلی از چوب یا فلز ساخته میشود. سورنا هم همانند ابوا متشکل از یک زبانه دوبل است که از نی (بوریای خشک)ساخته شده است. سورناها دارای صوتی تیز و وزگونه بوده واکثرا در جشنها نواخته می شوند.(سور به معنای جشن +نای=سورنای).
در اروپا سورنا مهمترین ساز قدیمی با زبانه دوبل محسوب میشود.

این ساز که از قرن 16 نواخته می شد، به دلیل داشتن صدای بلند در فرمهای مختلف ساخته شده و به خصوص در جشنها مورد استفاده قرار می گرفت.

در قرن 16 انواع فوق العاده جالبی از سازهای با زبانه های مضاعف و کشیده به وجود آمد که بیشتر از سایر سازها در محیط های بسته قابلیت نواختن داشتند.

یکی از وسایل اختصاصی بعضی از این نوع سازها کلاهک نئین بود که به منظور حفاظت از زبانه بر روی ساز نصب می شد و همزمان نقش محفظ هوا را هم ایفا میکرد.

این وسیله دامنه نواهای این سازها را گسترش داد و آنها را به صورت ساز مورد علاقه ارکسترهای موسیقی در آورد.

کیفیت ناقص صوتی و وسعت محدود تنها سبب گشت که به مرور زمان سازهای باروک هم نوع جایگزین این سازها شوند.
ابوای ارکستر
در قرن هفدهم از سورنای سوپرانو (ملودی نواز) و سازهای مشابه آن که برای نواختن در فضای بسته به کار می رفتند ساز تکامل یافته ابوا به وجود آمد. احتمالا اولین ابواها توسط خانواده هوتتره ساخته و توسط موزیسینهای
سرنای ایرانی که نوع ابتدایی ابوا است
دربار لودویگ چهاردهم نواخته شد.


ادامه مطلب...

يکي از قديميترين سازهاي موجود ، ني ايراني معروف به ني هفت بند مي باشد. صداي آسماني و دل نواز ني ، يکي از دلايلي است که اين ساز قديمي را تا به امروز زنده نگه داشته است. بعد از دهه ?? و تا اواسط دهه ?? هجري شمسي که شاهد پيشرفت نوازندگي در ني و استفاده ني در بسياري از آثار موسيقي بوديم ، متاسفانه بار ديگر ني ايراني از موسيقي ايراني فاصله گرفته و در آثار اخير موسيقيدانان کشور ، کمتر صدايي از ني به گوش مي رسد و نقش آن کم رنگ تر شده است. ني ، داراي محدوديت هايي در نوازندگي و اجرا مي باشد و چون سازي است بسيار قديمي و ساده ، داراي امکانات کمي براي صداسازي است. مثلا عدم وجود نت "سي" براي تکميل يک گام در صداي بم. نوازندگان حرفه اي صداي نت سي را از سر ني خارج مي کنند. براي توضيح بيشتر :

وقتي تمام سوراخ هاي ني را با انگشت بسته نگه مي داريم و در آن مي دميم ، صداي نت دو از آن خارج مي شود و با بازکردن سوراخ ها به ترتيب صداي نت هاي " ر - مي کرن - فا - فا ديز - سل " و در آخر با باز گذاشتن تمام سوراخ ها ، صداي نت لا شنيده مي شود. بنابراين گام موسيقي نا تمام مي ماند. نت باقي مانده يعني "سي" با يک حرکت تکنيکي در نوازندگي ، از سر ني و نزديک دهان نوازنده ، نواخته ميشود و البته با توجه به مهارت نوازنده و تجربه او ، اين صداها داراي تفاوت هايي است. به هر طريق ، از گذشته تا به امروز راه هاي مختلفي براي برطرف کردن اين مشکل مطرح شده است :


ادامه مطلب...

"مولانا"

نی به عنوان قدیمیترین وسیله موسیقی ساخت دست بشر شناخته شده است. نتیجه کاوشهای بعمل آمده در این زمینه، تاریخ استفاده از گیاه نی را برای ساختن سازهای بادی در ارتفاعات             امریکای جنوبی (در کشور پرو) به ده هزار سال قبل باز می گرداند. نقاشان ایرانی در مینیاتورهای خود از هزار سال قبل تصویر "نایی" را در جلسات سماع همراه با دف به تصویر                          کشیده اند. 

نی در موسیقی دراویش ترکیه در استامبول و قونیه دارای اهمیت ویژه ای است و صدای نی   همواره در مراسم ذکر در تکیه ها به گوش می رسد. 

نزدیکی تاثیر صدای نی به صدای انسان و کیفیات صوتی این ساز، آنرا بصورت نمادی از روح بشر معرفی کرده است. چنانچه در پنج هزار سال قبل در مصر، نی را به همراه جسد نوازنده آن به خاک می سپردند! با این باور که روح نوازنده در ساز او باقی می ماند.

در ادبیات فارسی نیز نوازنده نی و نایی مورد توجه اکثر شعرای کلاسیک ایران بوده و در اشعار آنها دارای منزلت خاصی می باشد.

گیاه نی نسبت به شرایط اقلیمی و خاک نقاط مختلف کره زمین دارای تنوع بسیاری است و به صور مختلف برای ساختن سازهای بادی مورد استفاده بشر قرار گرفته است. اما بطور کلی هر ساز بادی از دو قسمت اصلی تشکیل شده یکی مولد صدا و دیگری لوله تشدید یا رزنانس. تفاوت در شکل لوله تشدید انواع نی ها خیلی کم می باشد در صورتی که مولد و نحوه تولید صدا در فرهنگهای مختلف دارای انواع گوناگونی است.

ادامه مطلب...

فلوت(Flute)

نت های ((دودیز)) و ((ر)) نیز در اجرای ((پاساژهای قوی)) قابل حصول است.فلوت متداول در عصر جدید شامل سه قسمت زیر است:

1ـسر(Head)

انتهای بالایی فلوت بسته و کم و بیش شباهت به مخروط دارد.سوراخ دهانی در سطح جانبی لوله تعبیه شده و نوازنده برای به صدا در اوردن ان لب ها را نزدیک سوراخ برده و در ان می دمد.در این حالت لب پایینی نوازنده به سوراخ و بریدگی مورب ان چسبیده و نوازنده لب بالایی را به گونه ای حالت می دهد که هوای دم به راحتی به درون سوراخ هدایت شود.

۲_بدنه(body)

بدنه فلوت استوانه ای شکل است.انتهای بالایی ان نزدیک قسمت دهانی قرار دارد.سوراخ ها و کلید های فلوت روی این قسمت واقع شده اند که نوازنده با باز و بسته کردن ان ها اصوات مورد نظر را تولید می کند.

۳ـقسمت الحاقی(FOOT JOINT)

برای حصول دو نیم پرده پایینی ((دو)) و ((دو دیز)) این قسمت را به انتهای لوله صوتی (بدنه) وصل می کنند.

سیستم انگشت گذاری در تمام اکتاو تا حد زیادی به هم شباهت دارد و برای اصوات اکتاوهای فوقانی فقط نیاز به افزایش قدرت دمندگی در ساز است(افزایش فشار هوای دهان نوازنده در سوراخ دهانی فلوت).در این حالت اصوات هارمونیک (فرعی) به جای اصوات اصلی عمل می کنند.......

ادامه مطلب...

درام یا درامز (انگلیسی: drum) که در زبان انگلیسی به معنی طبل(1) است، در زبان فارسی معادل «drum kit» به معنای مجموعه‌ای از طبل‌ها و سنج‌ها(2) و دیگر سازهای کوبه‌ای(3) است، که در کنار هم یک ساز واحد و مستقل را تشکیل می‌دهند. این ساز معمولاً در موسیقی جاز، راک و پاپ کاربرد دارد و به نوازنده آن درامِر میگویند‌.

 

ادامه مطلب...

تیمپانیTimpani :

تیمپانی شامل یک کاسه بزرگ از جنس مس یا فیبر گلاس است که روی دهانه ان را پوست گوساله یا پلاستیک کشیده اند.دور تا دور سطح بالایی ساز پیچ هایی تعبیه شده که نوازنده با کمک ان ها پوست را شل و سفت می کند.تیمپانی را به دو صورت می توان کوک کرد.اول توسط اهرمی که در کناره پوست قرار گرفته که با گرداندن 4/1 دایره در جهت حرکت عقربه ساعت صدای ساز به اندازه نیم پرده بالا می رود و دوم از طریق پدالی که با فشار معینی بر روی ان،صدای ساز نیم پرده زیر می شود.وسعت صدا،جنس و کیفیت صدا در تیمپانی های مدرن پدال دار و طبل های قدیمی که با دست کوک می شوند یکسان است ولی از انجایی که هر نوع ((آلتراسیون)) کوک از طریق پدال تیمپانی بلافاصله قابل اجرا می باشد و در مورد انواع طبل های قدیمی که با دست کوک میشدند نیاز به زمان دارد،سبب مزیت تیمپانی بر انواع طبل های قدیمی می شود.

چوب های تیمپانی که توسط ان ها ساز به صدا می اید قابل انعطاف و کنترل با دست نوازنده می باشند.قسمتی از چوب که به پوست ضربه میزند نرم،از جنس نمد سفت یا متوسط ،اسفنج و یا دیگر مواد است......

ادامه مطلب...

توبا(tuba):

توبای ((فا)) که در ارکستر مورد استفاده است از لحاظ شکل ظاهری شباهت به توبای برنجی سنگین وزن متداول در دسته جات موسیقی نظامی دارد. توبا شامل یک لوله صوتی قطور پر پیچ و خم و یک دهانه شیپوری بزرگ و یک دهانه فنجانی شکل گشاد است که در مجموع ان را تبدیل به بزرگترین و سنگین ترین ساز بادی برنجی کرده است.وسعت صدای این ساز در پایین نشان داده شده است:

 

 

توبا در یک ارکستر معمولا همراه با ترومبون نواخته می شود و بخش صدای بم ارکستر را عهده دار می باشد.علیرغم وزن و حجم زیاد و صدای قوی و نسبتا گوش خراش ان ، قابلیت انتقال اصوات رابه گونه ای سریع ، از دیگر ویژگی های ان می توان به حساب اورد.

گرچه ساز های بادی برنجی عمدتا در ارکستر نقش ایفا می کنند ولی ساز هایی از قبیل هورن و ترومپت دارای رپراتور کوچکی شامل قطعات سلو ،کنسرتو با ارکستر و موسیقی مجلسی می باشند.یکی از اثار محدود سلو که برای توبا نوشته شده عبارت است از قطعه سلو که توسط((وگان ویلیامز))     در سال 1954 تنصیف شده است.

کلارینت(Clarinet)

کلارینت یا ((قره نی)) شکل تکامل یافته یک ساز بادی قرون وسطایی به نام ((شالومه)) می باشد.البته نوع جدید کلارینت تا عصر موتسارت رواج چندانی نداشته است.

این ساز در زمره ساز های بادی چوبی زبانه دار ساده به شمار می اید و شامل قسمت دهانی یا دهانه ،لوله استوانه ای و انتهای ان شیپور شکل است.وسعت صدای قره نی از سه اکتاو نیز بیشتر است.شکل لوله در این ساز همانند لوله ساز ای فلوت و ابوا مخروطی شکل ساخته نشده است و با دمیدن قوی و شدید در ان نت دوازدهم به جای اکتاو حاصل می شود.بدین صورت بین اکتاو و نت دوازدهم وقفه ای وجود دارد که تا حدی در انگشت گذاری می توان ان را اصلاح کرد.بنابر این،این بخش از وسعت صدا نسبتا گرفته و بی جان است.نت های بم شیرین،روان و زلال و نت های زیر خیلی روشن تر و مناسب تر برای بیان احساسات و عواطف درونی می باشد.در مجموع کلارینت سازی است خوش صدا و با ان می توان انواع اصوات و تنوعی از حالات را بیان کرد،از این رو مهم ترین ساز بادی ارکستر محسوب می شود.نرمش این ساز بسیار زیاد(این ساز را می توان در یک گروه موسیقی نظامی جایگزین ویولن کرد) و دارای قدرت و توان بسیار زیادی برای اجرای اصوات نرم و ملایم و همچنین پر حجم کردن و ضعیف کردن تن صدا می باشد واین کار را از سایر ساز های بادی بهتر انجام می دهد.

نوازنده کلارینت در ارکستر دو نوع مختلف این ساز را با کوک های ((سی بمل)) و ((لا)) همراه دارد و مینوازد.......

ادامه مطلب...

بانجو(Banjo)

بانجو سازی زهی زخمه ای است که با انگشتان دست یا مضراب سه گوش از جنس شاخ نواخته می شود.این ساز منشا افریقایی دارد و توسط بردگان سیاه پوست از شرق افریقا به امریکا راه یافته است.کاسه ان مانند طبل بشکل دایره و توخالی است که روی ان را پوست اهو کشیده اند.پشت ان نیز خالی است .دسته بانجو بلند و کشیده است و گاهی دستان هایی نیز دارد.تعداد سیم های ان بین 4 تا 9 عدد متغیر است.ماندولین های چهار سیمی صدای تنور داشته و در گروههای نوازندگان رقص در گذشته مورد استفاده بوده است ولی بعد ها جای خود را به گیتار داد.ماندولین در گروههای موسیقی جاز نقش مهمی دارد.در نمایش های گروه های موسیقی عامیانه و دوره گرد هنوز نقش اساسی را ایفا می کند و نوع شش سیمی ان همراه با ماندولین و گیتار به صورت سازی که می تواند نقش گیتار را عهده دار باشد، نواخته می شود.

ویولا(viola)

ویولا یکی از ساز های زهی خانواده ویولن است که تا حدی نا شناخته و فراموش شده مانده است و تا قرن هیجدم عمدتا به عنوان ساز دوم در بخش هایی از ارکستر صرفا مورد استفاده بوده است.حتی بعد ها که این ساز توسعه پیدا کرد و گو نه هایی از تکنوازی ان نیز متداول شد ولی استاندارد نوازندگی ان همچنان پایین ماند و علت ان هم این بود که به ندرت قطعات موسیقی مهمی برای این ساز نوشته می شد و ان را به عنوان سازی که نواختن ان از ویولن ساده تر است می نگریستند و غالبا توسط نوازندگان ویولن درجه دوم که علاقه مند سرعت زیاد تری در اموزش این ساز بودند مورد استفاده قرار می گرفت.حتی با وجود نوازندگان برجسته ای مانند ((لیونل ترتیس))(1876_1975) و دیگران که برای ویولا شان و جایگاهی در موسیقی ایجاد کرده اند باز ویولا همانند گذشته از نداشتن رپراتور مناسب اسیب هایی را پذیرفته است.ویولا به فاصله ((پنجم درست)) پایین تر از ویولن کوک میشود.

 

موسیقی ویولا را با کلید التو(کلید دو خط سوم حامل) و در برخی موارد با کلید سوپرانو(کلید سل) برای پاساژهای بالا می نویسند.......

ادامه مطلب...

ویولن سل

ویولن سل سازی است که برای تکنوازی خیلی مناسب است و پس از ویولن موثرترین ساز ارکستر بشمار می اید.رپراتور این ساز خیلی زیاد و گسترده تر است و شامل تعداد بیشماری قطعات ((تریو)) برای پیانو ویولن و ویولن سل است.اموختن این ساز چندان مشکل تر از ویولن نیست.ویولن سل در اندازه های 4/3و2/1و4/1 نیز ساخته می شود.ویولن سل شبیه به ویولن ولی از ان بزرگتر است.تنها تفاوت ان ها مربوط می شود به پایه ای فلزی شبیه میله که نوازنده به هنگام نوازندگی ان را زیر کاسه ساز در ناحیه ((سیم گیر)) به بیرون می کشد و ان را روی زمین تکیه گاه ساز قرار می دهد و در هنگامی که ساز مورد استفاده نمی باشد میله را به درون ساز فشار می دهند.ویولن سل را به اندازه یک اکتاو و بم تر از ویولا و به فاصله (پنجم درست) کوک میکنند.

Mi_Sol_Re_Laکوک ویولن سل:   لا_ر_سل_می                                        

گرچه ویولن سل به اندازه قابل ملاحظه ای از ویولن بزرگتر است ولی ارشه ان کوتاهتر و سنگینتر است،از این رو در اجرای پاساژهایی که می بایست به شیوه ((لگاتو)) اجرا شوند برای کشیدن ارشه به مراتب بیشتر از ویولن عوض می شود.گرچه اصول نوازندگی ویولن شباهت زیادی به هم دارند ولی در پاره ای موارد تکنیک های نوازندگی ان ها تفاوت پیدا می کند........

ادامه مطلب...

تاریخچه دف:
--------------------------------------------------------------------------------


باتوجه به نظرات فراوان که در باره مبدا پیدایش آلات موسیقی در جهان . پذیرفته شده است . این عقیده پیش از همه مورد تایید است که قدیمی ترین و اساسی ترین نمونه آلات موسیقی . سازهای ضربه ای هستند مطابق نظریه های متفاوت پیرامون تاریخچه دف و نیز تحقیقات وسیعی که در این زمنیه به عمل آمده است می توان به بیان کهن حضرت داوود در کتاب مقدس زبور اشاره کرد که فرموده اند که (او را به دف و رقص تسبیح بخوانید)این گفته حاکی از آن است که در زمانهای بسیار دور دف جایگاه و منزلت و یژه ای در آیین های سنتی . مذهبی . عرفانی . دراویشی و همچنین بزمی و رزمی در جهت نوروز و تحویل سال پارسیان در دوران شاهنشاهی ساسانیان توام با نوای دف بوده است. دف در ایران ساسانی همراه با سرودهای خسروانی و بطور گروه نوازی مورد استفاده قرار می گرفته است.

  تاثیرات مقتضیات زمان و مکان و تغییر و تحولات سرزمینهارا در اشکال دف نمی توان نادیده گرفت . برخی قبایل نام ها و عناوین های متناسب با تمدن .فرهنگ . آیین و زبان آن زمان خود .بردف می نهادند.در نگاهی به ریشه این کلمه می توان دریافت که ریشه لغوی دف در آغاز (دوب)بوده است .

  (دوب) در زبان سومری به معنای لوح و خط به کاررفته سات و بعدها به علت مقتضیات زمان در دوره ای دیگر وارد زبان آکدی شده و به (دوپو) یا توپو تغییر نام یافته است این کلمه بعدها در اثر تردد اعراب بادیه نشینبه سرزمین پارسیان عینا در مکتوبات عرب انتشار یافت و به نام دف مشهور شد..........



ادامه مطلب...

تاریخچه ساز پیکولو

---

پیکولو یا فلوت کوچک لوله ای است به طول تقریبی 30 سانتی متر، تعدادی سوراخ، و در نوع جدید آن تعداد زیادتری کلید(هر کلید متشکل از یک یا دو اهرم، میله، فنر، سوراخ گیر و ..)وسعت این ساز حدود سه اکتاو با تمام فواصل کروماتیک معتدل است.
این ساز را معمولا جزو سازهای انتقالی نمی شمارند، اگر چه عملا صدای آن یک اکتاو زیرتر شنیده می شود.
از این ساز دو نوع انتقالی نیز ساخته شده، که اولی به نام فلوت ر بمل نیم پرده و دیگری فلوت می بمل یک پرده و نیم زیرتر از فلوت کوچک معمولی صدا می دهد.
فلوت کوچک از دسته سازهای بی زبانه است.

فلوت پيكولو يكي از سازهاي خانواده بادي هاي چوبي هست كه ساختار آن تقريبا مشابه فلوت طراحي شده با اين تفاوت كه بدنه كوچك تري دارذ و صداي آن هم يك اكتاو زير از صداي فلوت معمولي ايجاد مي شود.
فلوت پيكولو هم مثل فلوت عادي معمولا در گام دو ماژور ساخته مي شود, اما در يكي دو گام ديگر نیز وجود دارد. گستره صوتي اين ساز دو اكتاو هست كه در نت نويسي يك اكتاو پايين تر نوشته مي شود. نحوه انگشت گذاري هم باز مشابه فلوت معمولي هست.
آثار تكنوازي براي اين ساز خيلي زياد نيست. اكثرا به عنوان ساز همراه در اركسترها به كارر فته. ولي در موسيقي كلاسيك مي شود به طور محدود آثاري را در گذشته پيدا كرد كه از اين ساز به عنوان سولو استفاده شده است.
اجراي خيلي از تكنيك هاي اين ساز و بعضي از نت ها مانند فلوت دشوار است.

قانون (ساز)

قانون و اجزای آن

در بخش‌های ساز شناسی متون کهن موسیقی به سازی سه گوش بیرون ساعد با سطحی مجرد تنها دارای هفتاد و دو وتر آن یک کوک می‌گرفته با اوتاری از ابریشم و گاه از روده و گاه از مفتول سیم اشات رفته‌است که همانند چنگ نواخته می‌شده‌است. اختراعش را به افلاطون نسبت می‌دهند.

قانون یکی از قدیمی ترین سازهای ایرانی است که توانایی بیان گوشه‌های موسیقی ایرانی را دارد ولی متاسفانه مدت مدیدی است که در سرزمین ما ناشناخته مانده، در حالی که در کشورهای همجوار سالهاست که ازاین ساز استفاده شده‌است. تقریبا از نیم قرن پیش تا کنون، موسیقی دانان ایرانی به اجرای این ساز روی آورده‌اند، اما با وجود اینکه زمینه کار اینان بر نغمه‌های موسیقی ایرانی مبتنی بوده‌است، به دلیل تقلید ناآگاهانه از روش و سبک نوازندگی موسیقی عربی، این پندار اشتباه به وجود آمده که ساز قانون عربی است و آن را باید به شیوه عربی نواخت، حال آنکه این سبک در قانون نوازی، علاقه مند به موسیقی ایرانی را فرسنگها از شناخت اصول و ظرایف این ساز که کاملا با موسیقی ایرانی منطبق است، دور می‌سازد. از آنجا که نوازندگی بر روی هر ساز و بیرون کشیدن «نغمه»‌های گوناگون از آن، گذشته از توانایی و مهارت نوازنده، بستگی به امکانات و موانعی دارد که در خود ساز و ساختمان آن نهاده شده‌است، اینک باید اندیشید در ساز قانون که قرنها خارج سرزمین ایران، در کشورهای عربی زبان، ترک زبان و ارمنی زبان، بیرون از مسیر موسیقی ایرانی به رشد و تکامل خود ادامه داده و «بیانی» غیر ایرانی یافته‌است، آیا می‌توان آن را به سازی با بیان موسیقی ایرانی و با امکاناتی ویژه اصول و ظرایف این موسیقی، و با همان پرده بندیهای مخصوص آن تبدیل نمود ؟

این تبدیل البته غیر ممکن نیست، هر چند که موسیقی دانان، یعنی آن گروه از نوازندگان پنجاه ساله اخیر، که به معرفی این ساز و اجرای آن دست یازیده‌اند، متاسفانه به فکر این تبدیل نبوده و قانون را کماکان به همان شیوه عربی اجرا کرده‌اند و جای بسی تاسف است که برخی از نوازندگان پیش گفته، حتی همان شیوه اجرایی را در تعلیم به شاگردان خویش به کار گرفته‌اند، در نتیجه اصالت راستین و نخستین آن به مرور از میان رفته ولحنی غیر ایرانی از اجرای ساز قانون انتظار می‌رود. حال آنکه می‌توان با احساس مسئولیتی لازم شیوه نوازندگی این ساز را بر پایه نیاز موسیقی ایرانی منطبق کرد و بر این زمینه به آموزش و فراگیری این ساز پرداخت و شیوه‌های متداول در کشورهای همسایه را به کلی فراموش کرد.......

ادامه مطلب...

سنتور

سنتور یکی از سازهای موسیقی ایرانی است. فرهنگ دهخدا سنتور را اینگونه تعریف کرده است^[۱]: « از سازهای ایرانی به شکل ذوزنقه که دارای سیم‌های بسیاری است و به وسیله دو مضراب چوبی نواخته می‌شود.»

پیشینه

سنتور بر پایهٔ شواهد و قراین یکی از کهن‌ترین سازهای منطقه به شمار می‌رود. کهن‌ترین اثری که از این ساز بر جا مانده، از سنگ‌تراشی‌های آشور و بابلیان^{[نیازمند منبع]} (۵۵۹ قبل از میلاد) است. در این سنگ‌تراشی‌ها، صف تشریفاتی که به افتخار آشور بانیپال بر پا شده مجسم گردیده و سازی که شباهت زیادی به سنتور امروزی دارد، در میان آن صف دیده می‌شود.

ابوالحسن علی بن حسین مسعودی (مرگ به سال ۳۴۶ ه.ق) گذشته نگار نامدار و نویسنده کتاب مروج‌الذهب در شرح اوضاع موسیقی در زمان ساسانیان، هنگام نام بردن از سازهای متداول موسیقی ساسانی، واژه سنتور (سنطور) را ذکر می‌کند. در کتب قدیم و تألیفات ابونصر فارابی و ابن سینا نیز نام سنتور چند بار ذکر شده است.

عبدالقادر مراغه‌ای ساز یاطوفان را معرفی کرد که شبیه سنتور امروزی بود با این تفاوت که برای هر صدا فقط یک تار می‌بستند و با جابجا کردن خرک‌ها، آن را کوک می‌کردند.....

ادامه مطلب...

تاریخچه ی کلی  فلوت ریکوردر

نام ساز

تا قرن 18ام Flauto به زبان ایتالیایی (زبان مرجع موسیقی) نامیده میشد و سازی که امروزه به نام فلوت شناخته میشود در اصل Flauto traverso نام داشت ؛ در زمان فعلی به خاطر جلوگیری از تداخل نام این دو ساز ، نام انگلیسی این ساز (Record در انگلیسی ، برای موسیقی به عنوان اجرای تمرینی یک قطعه است) استفاده میشود.

تاریخچه

قدیمی ترین نوع فلوت ، فلوتی است که امروزه به عنوان Recorder شناخته میشود است ، این فلوت برای اولین بار توسط چوپانان و درحال چرای گوسفندان استفاده میشده ؛ قدیمی ترین Recorder به قرن 14ام میلادی نسبت داده میشود و بعدا انواع مختلفی از آن در دوران قرون وسطا یافت شد ؛ البته مدل های اولیه ی این ساز دارای 6 سوراخ هوا در بالای ساز بودند در صورتی که ساز فعلی دارای 7 سوراخ است.

در قرون 16 و 17 میلادی ، ریکوردر محبوبیت زیادی بین مردم پیدا کرد ، چون در آن زمان موسیقی دیگر در انحصار اشراف و بزرگان کشور نبود و به حالتی عمومی تبدیل شده بود ؛ در این زمان سازهایی که آموزش آنها ساده بود ، از جمله ریکوردر محبوبیت زیادی کسب کردند......



ادامه مطلب...

آکاردئون

آکاردئون(accordion) یکی از سازهای بادی کلید دار است که مکانیزمی شبیه به سازدهنی دارد ولی با این تفاوت که نیازی به استفاده از دهان برای دمیدن در آن نیست و با وجود بهره گیری از امکاناتی که در پائین خواهید خواند، این ساز توانایی اجرای چندین صدا بصورت همزمان را دارا می باشد و از این جهت توانایی های بیشتری نسبت به ساز دهنی دارد؛ البته ساز دهنی بخاطر ارتباط مستقیم با دم و بازدم انسان، انعطاف خاصی در اجرای ملودی ها دارد و این عامل باعث شده که هنوز به حیات خود ادامه دهد. آکاردئون شباهت زیادی نیز به ارگ های بادی کلیسا دارد ولی بخاطر داشتن کانال های صوتی ای که عینا در ساز دهنی وجود دارد صدای آن مانند سازدهنی است.

آکاردئون
آکاردئون نوعی ساز بادی قابل حمل است که با کشش و فشردن ابزاری به نام bellows نواخته می شود. یک bellows – قسمت ارتجاعی میانه ساز - تولید کننده جریان باد عبوری از زبانه ها (reeds) در این آلت موسیقی است ، در این میان یک کی بورد با تعیین این که کدام reed جریان باد را دریافت کند، کنترل و مدیریت reed ها را بر عهده دارد. بدین روش است که صداهای مختلف در این دسته از سازها ساز تولید می شود..........



ادامه مطلب...

ساکسیفون

ساز بادی که به سال 1840 توسط آدولف ساکس از اهالی بروکسل از اجماع خصوصیات بادی های چوبی و بادی های مسی اختراع شد.
این ساز از روی کلارینت ساخته شده و مانند کلارینت دارای زبانه ای نی ای(از نوع ساده آن) و مانند بادی های مسی از جنس فلز و دارای لوله ای مخروطی شکل( یعنی در قسمت دهانی کم قطر حدود 2 سانتی متر و انتهای آن با قطری متجاوز از 10 سانتی متر) است.
از این ساز به اندازه های مختلف ساخته شده و تحت نام هایی که به میدان صدا و بخش آنها مربوط است نامیده می شود.......

ادامه مطلب...

تاریخچه گیتار بیس و نقش آن در موسیقی وارکستراسیون  

تا پیش از ابداع گیتار بیس و تکامل آن تا به امروز نواختن خط یس Bass Line تنها به وسیله کنترابیس یا دوبل بیس Double Bass میسر بود . با توجه به رشد موسیقی جز و بلوز در دهه 1950 و شکل گیری سبک ها و ژانرهای متنوع تری چون پاپ و راک ضرورت وجود سازی به شکل تکامل یافته تر از کنترابیس موجب ان شد که در سال 1951 برای اولین بار گیتار بیس توسط لئو فندر Leo Fender روانه بازار
شود.
سازی با الگو الهام از شکل گیتار الکتریک و با قابلیت های بیش از کنترابیس مثل :
حمل آسانتر
داشتن فواصل مشخص پرده و نیم پرده برای راحت تر نواخته شدن
و همچنین صدای قابل تنظیم - Amplified - که به سرعت مورد استقبال نوازندگان ان دوره قرار گرفت.
اشکال امروزی گیتار بیس بر اساس همان الگوی اولیه در حالت طبیعی با 4 سیم میباشد اما در این میان گیتار های بیس- 5 و 6سیم و حتی 8 و 12 سیم نیز ساخته شده است......

ادامه مطلب...

 

ترومبون

ترومبون یکی از سازهای بادی برنجی است.

از نظر ظاهری با لوله کشوئی آن شناخته می‌شود. ترومبون‌های رایج عملاً ترومپت‌های آلتو و باس هستند.

نام ترومبون از ایتالیائی می‌آید و به معنی «ترومپت بزرگ» است. ترومبون از دوره رنسانس در موسیقی مذهبی کلیساها بکار می‌رفت ولی در آثار ارکستری چندان رایج نبود. بتهوون با استفاده از این ساز در موومان آخر سمفونی پنجم خود آن را رایج کرد و بسیاری از آهنگسازان بعد از او به ترومبون نقشی در آثار خود دادند.

ترومبون در موسیقی جاز هم بسیار بکار رفته است. از نوازندگان مشهور ترومبون جاز می‌توان از گلن میلر، جی جی جانسون، کی وایندینگ و تامی دورسی نام برد.

ابوا

اُبوا (فرانسه: hautbois، ترجمه: چوب اعلا) ساز بادی چوبی دو قمیشی است که معمولاً در موسیقی کلاسیک غربی بکار می‌رود.

 تاریخچه

گفته می‌شود که ابوا (از طریق ساز قرون وسطایی شاوم که بعد از جنگ‌های صلیبی به اروپا آورده شد) ریشه در سرنای عربی و ایرانی دارد .

در دوره باروک

اولین ابوای باروک در اواخر سدهٔ ۱۷ در فرانسه ظهور کرد. ابواهای اولیه از سازی به نام شاون گرفته شده است؛ شاون سازی بود که در دوره های قرون وسطا و رنسانس بسیار مورد استفاده قرار می گرفت.

نواختن ابوا سخت‌تر از نواختن سازهای بادی دیگر مانند فلوت و کلارینت است ومهارت زیادی لازم دارد.

موتزارت، باخ و ریچارد اشتراوس از آهنگسازانی هستند که برای ابوا کنسرتو نوشته‌اند.

یوسف لطیف اولین نوازنده‌ای بود که در موسیقی جاز تکنوازی ابوا اجرا کرد (سال ۱۹۶۳). بعد از او این ساز گهگاه در گروه‌های جاز دیده می‌شود.

ساز دهنی

ريشه هاي تاريخي پيدايش سازدهني را به سرزمين چين و به 3000 سال قبل از ميلاد نسبت مي دهند اگر چه جنس و شكل ظاهري آن از آن زمان كه sheng ناميده مي شده با سازدهني امروزي متفاوت بوده است ، به دليل اين كه آن ساز هم با تماس مستقيم با دهان صدا مي داده و عنصر توليد صدا در آن هم به شكل زبانه هايي بود كه در مسير جريان هوا به لرزه در مي آمده اند مي توان پذيرفت كه سازدهني امروزي تكامل يافته ي همان sheng است كه در قرن18 ميلادي توسط ماركوپولو به دست اوروپاييان رسيد.........

ادامه مطلب...

هورن

 

هورن سازی بادی برنجی متشکل از یک لوله مارپیچ نسبتا بلند است که قدمت آن به سال 1650 بر می گردد. در آن زمان در کشور انگلستان از چنین وسیله ای به عنوان شیپور شکار استفاده می شد، فرانسوی ها آن را "هورن آلمانی" می نامیدند، آلمانی ها نام "شیپور شکار" را به کار می بردند و انگلیسی ها نیز این ساز را به نام "هورن فرانسوی" می شناختند. در سال 1960 انجمن بین المللی هورن، نام رسمی این ساز را "هورن horn " اعلام نمود. در حال حاضر نیز اغلب موسیقی دانان این ساز را "هورن" می نامند.

مشخصات کلی ساز
هورن سازی مخروطی شکل شبیه به کورنت و ساکس هورن (نوعی شیپور برنجی) است، برخلاف ترومپت و ترومبون که استوانه ای شکل هستند، هورن مخروطی شکل است و قطر ثابتی ندارد. اغلب سازهای برنجی سوپاپ دار، از سوپاپ متحرک (پیستونی) استفاده می کنند، اما در هورن های مدرن، سوپاپ های چرخنده به کار می رود؛ هر چند در نمونه های قدیمی تر این ساز که در استرالیا و فرانسه وجود دارند، کماکان از پیستون استفاده می شود.......

ادامه مطلب...

تاریخچه ساز فاگوت

از سازهای بادی متعلق به خانواده ابوا، سازی دو زبانه ای، و در این دسته سازها، ساز بم شمرده می شود.
اصول ساختمان آن مانند کلارینت است. طول لوله آن در مجموع کمی کمتر از 3 متر است که دو پنجم آن، به خاطر راحتی اجرا و به دست گرفتن ساز بر روی خود خم شده و در کنار یا عقب لوله درازتر قرار گرفته است.
زبانه ها به وسیله لوله نازکی به لوله اصلی ساز وصل شده اند.
لوله اصلی ساز به طور نامحسوسی مخروطی شکل است.
در نت نویسی این ساز از سه کلید استفاده می شود:
کلید فا، کلید دو و کلید سل.
این ساز قادر به ایجاد اصوات قوی و ضعیف، انواع لگاتوها( اتصال اصوات پی در پی ملودی) و اصوات منقطع بوده و ترکیب آن با ساز کرانگله در ارکستراسیون بسیار معمول است.
در مقایسه با سازهای زهی، باسون صدایی معادل ویولن سل دارد و می تواند سه اکتاو اجرا کند.

تاریخچه ساز کنترباس

بزرگترین و بم ترین عضو گروه سازهای آرشه ای است.
تعداد سیم های آن چهار یا پنچ تا است.
در قرن نوزدهم و کمی قبل از آن این ساز سه سیم داشته است. در حال حاضر سیم های کنترباس به فاصله چهارم کوک می شوند.
در این ساز اصوات عملا یک اکتاو بم تر از نتی که برای آن می نویسند صدا می دهند.
در کنترباس هائی که پنچ سیم دارند سیم های چهار و پنج به فاصله سوم کوک می شوند .
این ساز را به صورت ایستاده می نوازند.
سطح ساز در عقب بر خلاف سه ساز دیگر گرده ماهی نبوده بلکه صاف است.

ترومپت

 

ترومپت از سازهای بادی برنجی است و صدای آن زیرترین صدای سازهای بادی برنجی است.

ترومپت از نظر ظاهر بسیار شبیه به کورنت است. فرق آن با کورنت در لوله آن است که در بیشتر طول خود قطری یکسان دارد.

ترومپت در انواع موسیقی‌های امروزی مانند موسیقی کلاسیک و موسیقی جاز و موسیقی مردم‌پسند و حتی در مراسم عزاداری و تعزیه‌های ماه محرم بکار می‌رود........

ادامه مطلب...

پن فلوت pan flute (که به نامهای سیرینکس syrinx یا کوییلز quillsهم خوانده میشود) یکی از باستانی ترین سازها است که بر اساس قوانین لوله های صوتی بسته ساخته میشود و معمولا با ده یا بیش از ده نی که به ترتیب طول و گاهی قطر کنار هم چیده شده اند ساخته میشود.

سیرینکس سازی بوده است که مدتها در میان اقوام مختلف و به عنوان ساز عوام (folk instrument سازهایی که توسط مردم عادی و برای اجرای موسیقی فولکلوریک ساخته شده و مخترع واقعی آن مشخص نیست) رواج داشته است و جد سازهایی چون ارگ بادی یا pipe organ و هارمونیکا harmonica به شمار میرود. این ساز به دلیل اینکه ساز مورد علاقه پن pan، خدای حامی شبانان و گله ها در یونان باستان به شمار می آمد، چنین نامگذاری شده است...

ادامه مطلب...

بالابان(نرمه نای_دودوک) سازی محلی و متعلق به نواحی شمال غربی ایران است(بالابان به نظر می رسد که کلمه ای به زبان آذربایجانی باشد.)فارسی آن را ((نرمه نای))گفته اند.

دودوك(Duduk)  یا بالابان یا نرمه نای اصيل‌ترين ساز ارامنه در بين ديگر سازهاي ملي آنان به شمار مي‌رود و اين به دليل اصالت و قدرت بالاي اين ساز براي ابراز احساسات و عواطف اين ملت مي‌باشد.

جيوان گاسپاريان يكي از بهترين و مشهورترين اساتيد اين ساز در ارمنستان و جهان مي باشد كه اين ساز را در سالهاي اخير به جهانيان شناسانده است. او درفيلم گلادياتور نوازنده موزيك متن اين فيلم با صداي دلنشين دودوك بوده كه موزيك متن اين فيلم برنده جايزه اسكار سال 2000 ميلادي بوده است.

قدمت اين ساز به 1500 سال پيش و به كشور ارمنستان باز مي گردد و ارامنه مهاجر اين ساز را به ايران، آذربايجان، تركيه و خاورميانه آوردند و در تمامي اين كشورها گونه‌هاي مختلف آن نواخته مي شود. دودوك عشق و علاقه، مقدسات و آئين درد و رنج ارامنه را در ادوار مختلف تاريخ به خوبي منعكس مي‌كند....

ادامه مطلب...

چنگ

چنگ بسا كهن ترين ساز تاردار ايراني باشد و نام آن بيش از هر ساز ديگر در كتابها آمده و نقش آن در آثار باستاني بجا مانده است.

 

 

بنا به اسناد موثق كه از حجاريهاي بابل و آشور و نواحي مجاور مجاور آن در دست است چنين برمي آيد كه در هشت قرن بيش از ميلاد مسيح انواع و اقسام سازهاي مختلف در نواحي مزبور به مراحل ترقي رسيده و در دست نوازندگان بوده است . نقشهايي كه از آغاز اين دوره ممتد تاريخ تمدن بشر از آلات موسيقي در دست است نشان ميدهد كه چنگ مثل سنتور و قانون از سازهاي بسيار قديمي است كه از دو هزار سال پيش از ميلاد در اين مناطق رواج داشته است .نوع ابتدايي آن شكل مثلث و شامل يك تخته به طول تقريبا يك گز و يك ميله چوبي است و معمولا شكل دست انسان را داشته است ..... 

ادامه مطلب...

ساز عود يا در زبان عربي "العود" از خانواده ی سازهاي زهي محسوب ميشود. صداي توليد شده از اين ساز ناشي از ضربات انگشتان دست به زه ها مي باشد. اصليت اين ساز به دوران قرون وسطی برميگردد و ساختار آن شبيه ساز بندوريا؛ اما جعبه صداي آن بزرگتر و صدايش بمتر است. در زير تصويري از ساز عود را مشاهده مینماییم. 

ساز عود در قرون 14 الی 18 بسيار مورد استفاده بود و در قرن 20 ام بار ديگر احيا گرديد....

ادامه مطلب...

ادامه مطلب...

ویولون ساز زهی آرشه‌ای است. این ساز کوچک‌ترین عضو خانواده ویولن است.

برای نواختن معمولاً روی شانه چپ قرار می‌گیرد و با آرشه که در دست راست نوازنده است نواخته می‌‌شود.

سیم‌های ویولن از زیرترین تا بم‌ترین سیم به ترتیب زیر کوک (ساز) می‌‌شوند: می سیم اول، لا سیم دوم، ر سیم سوم، سل سیم چهارم.

بنابراین اصوات سیم‌های مجاور نسبت به‌یکدیگر فاصله پنجم درست را تشکیل می‌‌دهند. در این وسعت صدا ویولن قادر است تمام فواصل کروماتیک غربی و فواصل کروماتیک مخصوص موسیقی ایرانی و هر موسیقی دیگر را حاصل کند.

جالب این که در عربی ویولون را با نام فارسی «کمان» می‌نامند...

ادامه مطلب...

 

ماندولین سازی است کوچک تر از گیتار و تا حدی گلابی شکل، دارای هشت سیم زوج دست باز است که رایج ترین کوک برای این سیم های جفت فاصله پنجم است. این ساز از خانواده لوت است و از حدود ۱۶۰۰ به ایتالیا برده شد. ماندولین با مضراب یا زخمه انگشتان نواخته می شود. نه فقط قادر به اجرای نت های کوتاه جدا است، بلکه سیم های زوج آن امکان تعادل بسیار سریع بین دو نت هم فاصله را به وجود می آورد به طوری که افه ی نسبتاً طویل با نوعی ترمولو منتج می گردد. صفحه انگشت‌گذاری آن پرده بندی شده است.

 

ادامه مطلب...

پیانو یکی از سازهای صفحه‌کلیددار و مشهورترین آن‌ها است. صدای پیانو در اثر برخورد چکش‌هایی با سیم‌های آن تولید می‌شود. این چکش‌ها در اثر فشرده‌شدن کلیدها (یا کلاویه‌های به حرکت در می‌آیند. سیم‌های پیانو به صفحه‌ای موسوم به «صفحهٔ صدا» متصل شده‌اند که نقش تقویت‌کنندهٔ صدای آن‌ها را دارد...

 

ادامه مطلب...